Làng du lịch Tân Hóa

Tân Hóa nằm gọn trong một lòng chảo giữa núi đá vôi. Mưa lớn đổ xuống, nước không có lối thoát, cả thung lũng thành hồ. Năm 2010, nước dâng khoảng 12 mét, nhiều nhà ngập đến nóc, người dân phải lên núi, trú trong hang đá.

Từ đó người làng tự nghĩ ra một thứ chưa nơi nào có. Năm 2011, họ kết thùng phuy rỗng thành bè buộc cạnh nhà; năm 2012 bè có thêm khung, mái, vách thành nhà phao, mỗi chiếc chừng 15–20 m². Nước lên thì nhà nổi theo. Đến năm 2023 cả vùng có khoảng 620 nhà phao, và UN Tourism công nhận Tân Hóa là Làng Du lịch tốt nhất thế giới năm ấy, chọn từ 260 hồ sơ của 60 quốc gia. Đến nay, Việt Nam mới có 5 làng mang danh hiệu này.

Người Tân Hóa là người Nguồn, ngoài tiếng Việt vẫn nói tiếng Nguồn hằng ngày. Sông Rào Nan xanh chảy qua giữa làng, ruộng lạc, ruộng ngô trải đến chân núi. Hơn mười gia đình đã biến nhà phao của mình thành homestay, có phòng riêng, có WC, khách ngủ trên chính ngôi nhà từng cứu cả gia đình qua mùa lũ.

Đã gần mười năm chưa có trận lũ nào đủ lớn để nâng các ngôi nhà lên. Những chiếc phao vẫn nằm im dưới sàn, chờ. Với người làng, đó là điều may.